يك ديگر واقع شدند : شيعه پيرو اهل بيت ، و عامّه پيرو شيخين و ساير خلفائى كه بعد از آنها يكى پس از ديگرى آمدند . شيعه مىگويد : پيروى از سنّت و رويّهء شيخين طبق هيچ آيه و روايتى از رسول اكرم امضاء نشده است لكن پيروى از عترت و اهل بيت طبق نصوص صريحهء متواتره از رسول خدا و بيان تفسير آيات قرآنيّه و شأن نزول آنها معيّن شده و پيروى از اهل بيت عين سنّت رسول خداست . و مراد از جماعتى كه پيغمبر فرمود : از آن بر كنار نرويد و هميشه با جماعت باشيد منظور جماعت حقّ است نه باطل . بنابراين شيعه هم اهل سنّت و جماعت است بالمعنى الحقيقى و هم اهل رفض و دور افكندن مرام باطل و عقيده و اعمال مستحدثه و بدعت مىباشد . عامّه مىگويند : ما اهل سنّتيم و اهل جماعت ، امّا اهل سنّتيم به علّت آنكه از اصحاب رسول خدا پيروى كرديم و آنها را گرامى و محترم شمرديم و حكم آنها را لازم الاجراء دانستيم . و امّا اهل جماعت به علّت آنكه اكثريّت افراد امّت كه تودهء انبوه و عظيم امّت را تشكيل مىداد بعد از رسول خدا از عترت تبعيّت ننمودند و از آراء و انتخابات اصحاب پيروى كردند . و شما رافضى هستيد ، بدين معنى كه سنّت رسول خدا را به دور انداختيد و از اصحاب آن حضرت پيروى نكرديد و بر جماعت و تودهء چشمگير مسلمانان شكست حاصل نموده ، خود داراى رويّه و آئين مستقلّى شديد « 1 » . شيعه مىگويد : خدا حقّ است و رسول خدا حقّ و كتاب خدا حقّ و آفرينش آسمان و زمين حقّ ، وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ

--> ( 1 ) ظاهرا اين اصطلاحات تاريخ مخصوصى ندارد ، اما در زمان صلح با معاويه اصطلاح جماعت رسميت يافت و اهل سنت هم گويا در زمان اشعرى اصطلاح شده است . و با نظر دقيق‌تر مىتوان گفت كه : اصطلاح اهل سنت ابتدا در مقابل معتزله وضع شد كه عقل راى سند و حجت مىدانستند ، بر خلاف جماعت و جمهور كه اهل تعبد محض بودند ، و از قرن دوم و احتمالا اواخر قرن اول اين اصطلاح رائج شد . آنچه از زمان اشعرى رائج شد اصطلاح اشاعره بود كه بر اهل سنت و جماعت اطلاق شد . قرار گرفتن اصطلاح سنى در مقابل شيعى پس از آن بود كه معتزله در قرن سوم به سوى نابودى رفتند و تنها شيعه از اصحاب عدل و عقل باقى ماند . ظاهرا اصطلاح جماعت هم از همان وقت پيدا شد كه اصطلاح سنت پيدا شد . و در لسان ائمهء اطهار عليهم السلام لغت سنى در مقابل شيعى به كار نرفته است .